Saç Dökülmesinde Klinik Yol Haritası — PRP, Mezoterapi, Minoksidil, Ekim

"Saç dökülmesi" tek bir tanı değil

Klinikte "saçlarım dökülüyor" cümlesi çok farklı tanıların ortak başlığıdır. Doğru tedavi, doğru tanıdan sonra gelir.

En sık 4 tanı

Trichoscope (10-200× büyütme dermatoskopi) bu ayrımı yapar; %80'i 5 dakikada netleşir.

Aşama 1 — Laboratuvar şartı (1-2 hafta)

Tedavi başlamadan istenen minimum panel:

• Tam kan + ferritin (depo demir; sınır değer 70 ng/mL üzeri olmalı)
• TSH + sT4 (tiroid)
• B12 + D vitamini
• ANA (otoimmün tarama, gerektiğinde)
• Erkeklerde testosteron + SHBG; kadınlarda androjen profili (kıllanma + akne eşlik ediyorsa)

Ferritin 70 altında saç yenilenmesi sınırlı olur. Demir eksikliği tedavi edilmeden mezoterapi/PRP yapmak %30-40 etkililik kaybı yaratır.

Aşama 2 — Androgenetik alopesi protokolü

Topikal minoksidil

• Erkek: %5 solüsyon veya köpük, günde 1 ml × 2.
• Kadın: %5 köpük (solüsyon yüzde tüylenmeye yol açabilir), günde 1 ml.
• İlk 8-12 haftada "shedding" — bu beklenen bir cevaptır, ilacı bırakmaya değil sürdürmeye işaret.
• Etki 4-6 ayda görünür; bırakılırsa 3-6 ay içinde kazanım kaybedilir.

PRP

• Protokol: 3 seans, 1 ay ara, ardından her 6 ayda 1 idame.
• Kalite işareti: kapalı kit + santrifüj 2 aşamalı; trombosit konsantrasyonu 3-5× bazal.
• Klinik veri: %75 hastada 6. ayda saç yoğunluğunda anlamlı artış. Tek başına minoksidile alternatif değil, ek katmandır.

Mezoterapi (saç versiyonu)

• İçerik: biotin + dexpantenol + B-grup vitaminleri + zinc + kafein bazlı kokteyl.
• Protokol: 4-6 seans, 10 gün ara.
• En çok PRP'yi destekleyici olarak — PRP'nin 4 hafta arasında "doku besleme" katmanı olarak kullanılır.

Finasterid (sadece erkek, off-label kadın)

• Erkek: 1 mg/gün oral. Kadın hastada off-label kullanılır ve üreme döneminde kontraendikedir.
• Yan etki: cinsel disfonksiyon (literatürde %1-2, yorum karmaşık). Karar paylaşımlı verilmelidir.

Aşama 3 — Saç ekimi ne zaman?

Ekim, medikal tedavinin alternatifi değil tamamlayıcısıdır. Üç şart:

1. Stabilizasyon. Aktif dökülme dönemindeyken ekim yapılırsa kayıp sürer, yeni ekilen saçlar "ada" gibi kalır. Önce minoksidil + PRP ile 12-18 ay stabilizasyon.
2. Donör alanı uygunluğu. Oksipital bölgede yeterli folikül yoğunluğu (>60-80 FU/cm²) ve elastikiyet.
3. Beklenti uyumu. Ekim "yoğun saç" değil "saç çizgisi geri kazanımı" verir; donör alan sınırlıdır.

Telogen efflüvyumda farklı bir yol

Telogen efflüvyum genelde 3-6 ay önceki bir olayın geç yansımasıdır. Tedavi:

1. Tetikleyici tespit (doğum sonrası, hastalık, ameliyat, sıkı diyet, ağır stres).
2. Eksiklikleri düzelt (en sık demir + D vitamini).
3. 3-6 ayda kendiliğinden düzelir. Bu pencerede destek olarak mezoterapi + PRP ek katkı sağlar.

Bu hastada minoksidil de işe yarar ama gerekli değildir — neden tedavi edilince saç kendiliğinden gelir.

Beklenti yönetimi

• Erkek tepe açıklığı zaten azken minoksidil + PRP "yeni saç" değil, eskileri kalınlaştırır + dökülen kısımları durdurur.
• Kadın diffüz dökülmede ilk 3 ay "hiçbir şey değişmiyor" görüntüsü normaldir. 6. ayda değerlendirin.
• PRP'nin tek başına kalıcı tedavi olduğunu söyleyen klinik mesafe koyulmalıdır — adjuvandır.
• Saç ekimi "tek seferlik çözüm" değildir; ekim sonrası medikal tedavi devam etmelidir, aksi halde mevcut saçlar dökülmeye devam eder.

Karar tablosu

Sonuç

Saç dökülmesinde "hangi tedavi en iyi" değil "hangi tanı ile hangi sıra" doğru sorudur. Trichoscope + laboratuvar olmadan başlatılan tedavi % 30-40 etkililik kaybeder ve hasta "denedim, olmadı" hissini geliştirir.